هویت جنسی در کودکان چیست و چطور آن را پرورش دهیم؟

اولین وظیفه والدین در تربیت جنسی کودک این است که به او کمک کنند، جنسیت خود را بشناسد و از آن رضایت داشته باشد و متناسب با جنسیت خود و نقش زنانه یا مردانه خود رفتار کند. اگر پرورش هویت جنسی در کودکان اتفاق نیفتد فرزند از جنسیت خود راضی نخواهد بود. اگر دختر است، دوست دارد پسر باشد و چه بسا پسرانی که تمایل به دختر بودن دارند و در سنین جوانی برای تغییر جنسیت خود اقدام می‌کنند. متأسفانه یکی از دلایل مهم عمل‌های تغییر جنسیت، عدم رضایت فرزندان از جنسیت خود و کوتاهی والدین در پرورش هویت جنسی فرزندشان است. ضمنا در صورت عدم پرورش هویت جنسی فرد قادر نیست مطابق جنسیت خود رفتار کند. اگر دختر است قادر به ایفای نقش زنانه خود در جامعه نیست و رفتاری مردانه از خود بروز می‌دهد. حتی ممکن است لباس‌هایی مخالف با نقش زنانه خود بپوشد و شبیه مردان در جامعه ظاهر شود.

پرورش هویت جنسی

تربیت جنسی کودک به محض به دنیا آمدن او آغاز می‌شود. اولین قدم والدین برای تربیت جنسی کودک گذاشتن نامی متناسب با جنسیت کودک است. از گذاشتن نام‌های مبهم یا مشترک بین هر دو جنس بر روی فرزندتان خودداری کنید. قدم دوم نحوه لباس پوشاندن بر کودک است. خوب است لباس کودک مناسب جنس او باشد. اگر کودک دختر است تا حد ممکن لباس دخترانه و اگر پسر است لباس پسرانه بپوشد. در برخی خانواده‌ها که مثلا آرزوی داشتن دختر داشته‌اند، اما فرزندشان پسر شده، اگر لباس دخترانه بر تن او کنند یا با نام‌های دخترانه او را صدا بزنند به هویت جنسی کودک آسیب زده‌اند. قدم سوم نحوه برخورد با کودک و چگونگی پاسخ به نیازهای اوست. از آنجایی که دختر از لطافت بیشتری برخوردار است، رفتار با او نیز باید لطیف‌تر باشد. در روایات آمده زمانی که برای فرزندانت هدیه خریدی اول به دخترت بده. و روحیه پسران می‌طلبد که قدری با شجاعت و مردانگی با آن‌ها برخورد شود تا این ویژگی‌ها را از کودکی بیاموزند. مثلا اگر پسری زمین خورده، می‌گوییم “ماشاالله مرد قوی! پاشو چیزی نشده…” اما اگر دختری زمین بخورد نیاز به توجه بیشتر و در آغوش کشیدن و نوازش دارد.

محترم شمردن هر دو جنسیت: آیا در خانواده و اقوام شما هر دو جنسیت از یک ارزش و جایگاه برخوردارند؟! و یا شما به اصطلاح دختری هستید؟ برخی خانواده‌ها جایگاه ویژه‌ای برای جنس دختر قائلند، احترام و توجه بیشتری به دختران نشان می‌دهند و برخی دیگر جنس پسر را در همه امور در اولویت قرار می‌دهند. در هر دو این خانواده‌ها جنسیتی که توجه کمتر می‌گیرد از جنسیت خود راضی نیست. پس بسیار مهم است که خانواده‌ها برای هر دو جنس اهمیت و جایگاه یکسانی قائل باشند. هر دو جنس برای آن‌ها ارزشمند باشند و در کلام و رفتار یکی را بر دیگری ارجحیت ندهند. مثلا در خانواده‌ای که همه فرزندان دختر بودند و فرزند آخر پسر شده، والدین بسیار باید مراقب نوع نگاه و رفتارهای خود نسبت به فرزندانشان باشند تا یکی را بر دیگران ترجیح ندهند و بین فرزندان خود تبعیض قائل نشوند. در این میان گفتار والدین نیز مهم است. زمانی که با یکدیگر صحبت می‌کنند مثلا می‌گویند: “خوش به حال فلانی دختر دارد، دختر دلسوز است و…” و یا برعکس مثلا می‌گویند “خدا کند بچه فلانی پسر باشد، پسر چراغ و آبرو خانه است…” بسیار مراقب گفتار خود باشید زیرا ممکن است ناخودآگاه به تربیت جنسی فرزند خود لطمه بزنید و او را از جنسیت خود ناراضی کنید.

نکته بعد در پرورش هویت جنسی در کودکان ابراز رضایت والدین از جنسیت خود است. چقدر شما به عنوان والد از جنسیت خود ناراضی هستید. زمانی که مشغول گفتگوی تلفنی هستید چقدر از اینکه زن یا مرد هستید، گله و شکایت می‌کنید؟! چقدر می‌گویید هر چه سختی و بدبختی است مال ماست. اگر خانم هستید خود را قربانی زندگی می‌دانید و اینکه شما همه بارهای زندگی را به دوش کشیدید… و اگر آقا هستید می‌گویید “خوش به حال خانم‌ها! تا 11 ظهر که خوابند بعد از بیدار شدن، دو ساعتی با دوست و مادرشان تلفنی صحبت می‌کنند و هنوز دو قورت و نیمشان هم باقیست…” نارضایتی والدین از جنسیت خودشان به فرزندان منتقل می‌شود و کودک با خود می‌گوید نمی‌خواهم مثل پدر یا مادرم بدبخت شوم و این به هویت جنسی او و رضایت او از خودش آسیب می‌زند. ممکن است حتی پدر و مادری از جنسیت خودش ناراضی باشد، اما مراقب کلماتی که به زبان می‌آورد باشد تا به فرزند همجنس خود آسیب نزند. والدین نسبت به یکدیگر احترام حفظ کنند و همدیگر را تحقیر نکنند. در نظر والدین هر دو جنس ارزشمند باشند. یکی بر دیگری ترجیح داده نشود و بین فرزندان تبعیض قائل نشوند. فرزندان به شدت نسبت به تبعیض حساس هستند و نشانه‌های کلامی و غیر کلامی والدین را درک می‌کنند مثلا آیا در نوع نگاه کردن، لبخند زدن و یا خرید هدیه و… بین فرزندان خود تفاوت قائل هستید یا خیر؟!

نکته دیگر اینکه بازی‌های غالب کودک باید متناسب با جنسیت او طراحی شود. اگر کودک دختر است بیشتر بازی با عروسک و خاله بازی و اگر پسر هست بیشتر بازی‌های هیجانی‌تر مثل فوتبال، ماشین بازی و… اگر گاهی پسر شما خواست با عروسک بازی کند یا دختر شما ماشین بازی کرد، حساس نشوید. مهم این است که اغلب بازی‌های کودک در طول شبانه‌روز متناسب با جنسیتش باشد.

والدین سعی کنند مسئولیت‌ها را نیز بر اساس جنسیت کودک خود تعریف کنند. مثلا پسر خرید نان و موادغذایی موردنیاز و دختر نیز موارد مربوط به آشپزخانه و منزل را به عهده بگیرند. البته این به این معنا نیست که دختر ما خرید کردن را یاد نگیرد و پسر ما قادر به نظافت منزل و پخت و پز نباشد. همه کارهای مربوط به خانه را به هر دو جنس باید آموزش داد، لکن مسئولیت غالبی که به فرزند می‌دهیم متناسب با جنسیت او باشد.

نکته دیگر در پرورش هویت جنسی کودک این است که همبازی اصلی کودک، همجنس او باشد. مثلا اگر فرزند شما دختر است و کودک همسایه که در طول روز چندین ساعت با هم بازی می‌کنند نیز باید دختر باشد. اگر کودک شما در مهمانی با پسری از اقوام بازی کند، مسئله‌ای پیش نمی‌آید. در اینجا منظور از همبازی اصلی کودکی است که فرزند ما مدت زمان زیادی را با او بازی می‌کند. اگر همبازی اصلی کودک شما غیر همجنس با اوست، باعث می‌شود کودک شما مثلا اگر دختر است با صفات پسرانه بزرگ شود و اگر پسر است رفتارهای دخترانه از خود نشان دهد. پس بدون نشان دادن حساسیت به مرور و به بهانه‌های مختلف ارتباط کودکان را با یکدیگر محدود کنید و زمینه آشنایی کودک را با دوستی که با خودش همجنس است را فراهم کنید. حتی اگر در خانواده خود چند پسر و یک دختر دارید، برای اینکه دختر شما با صفات پسرانه بزرگ نشود، زمینه ارتباط او را با سایر دختران همسن خود فراهم کنید. مثلا می‌توانید ماهی یکی دوبار دوستان دخترتان را دعوت کنید تا چند ساعتی با هم باشند.

هر کدام از والدین در نقش و جایگاه خودشان در خانواده باشند. همانطور که در کتاب بانوی خوشبخت[1] ذکر شد، مدیریت حقوقی خانواده با پدر و مدیریت عاطفی خانواده با مادر است. پدر در جایگاه اقتدار و احترام اعضای خانواده و مادر مورد محبت و تکریم همسر و فرزندان است. هر گونه آسیب به این نقش‌ها و جایگاه‌ها به تربیت فرزندان آسیب می‌زند. در خانواده‌ای که پدر تحقیر شود و زیردست باشد، تربیت کل خانواده مختل می‌شود. پسران در چنین خانواده‌ای شخصیت‌هایی حقیر و بی‌عرضه پیدا می‌کنند و دختران یا شخصیت‌هایی زورگو و خودرأی و یا برعکس دخترانی به شدت گوشه‌گیر و ظلم‌پذیر تربیت می‌شوند. برعکس این حالت در خانواده‌ای که مادر مورد احترام نیست، دختران از دختر بودن خودشان بیزارند و اعتماد به نفس پائینی را تجربه می‌کنند. هر گونه افراط و تفریط و اختلال در ارتباط زوجین، به تربیت فرزندان آسیب می‌رساند. جهت توضیحات بیشتر و یافتن الگوی درست ارتباط بین زوجین، فایل‌های رایگان بانوی خوشبخت را که در اینترنت برایتان فراهم کرده‌ام را با دقت ملاحظه کنید.

نکته بعد در پرورش هویت جنسی کودک ایجاد ارتباط صمیمانه والدین با کودک است. از آنجایی که کودک بیشترین الگوگیری را از والد همجنس خود دارد، ارتباط کودک با والد همجنس خود بسیار حائز اهمیت است. در صورت ایجاد انس با کودک، او بیشترین تأثیرپذیری را از او خواهد داشت. چنانچه والدین از زندگی خود احساس رضایت و خوشبختی کنند، بسیار در تربیت فرزندان خود موفق عمل خواهند کرد. لذا بسیار مهم است ابتدا والدین نگرش‌های خود را در زندگی اصلاح کنند و سپس مهارت‌های زندگی را به خوبی فرا بگیرند و در زندگی عملی کنند تا فرزندان با دیدن والدین و الگوگیری از آنان مسیر رشد را بهتر طی کنند. برای توضیحات بیشتر در این زمینه می‌توانید کتاب بانوی خوشبخت را مطالعه کنید.

حساسیت نشان ندهید: نکته بسیار مهم در تربیت جنسی این است که هیچگاه حساسیت نشان ندهید. با سؤالات و رفتارهای کودک خود هیجانی نشوید. حفظ آرامش و خونسردی کلید تربیت صحیح جنسی کودکان است. در مواجهه با اشتباهات کودک بدون بروز شگفتی و یا عصبانیت و یا هر یک از هیجان‌ها، بسیار طبیعی و عادی به او بگویید رفتارش صحیح نیست و درصدد ریشه‌یابی و حل‌مسئله باشید.

برشی از کتاب ارزشمند تربیت جنسی کودکان جهت تهیه کتاب مبلغ 168 هزار تومان + 50 هزار تومان هزینه ارسال به شماره کارت 5892101403205343 واریز و پس از ارسال فیش واریزی به شماره 09105623985 کتاب به آدرس شما ارسال خواهد شد.

[1] جهت تهیه این کتاب ارزشمند با موضوع نگرش‌ها و مهارت‌های زندگی ویژه بانوان به شماره 09105623985 پیام ارسال فرمایید.