عوامل ایجاد و راهکارهای درمان عادت دستورزی در کودکان چیست؟
در دوران نوپایی کودک کم کم با اعضای بدن خود آشنا شود و ممکن است با لمس اعضای تناسلی خود به لذت برسد. حرکتهایی مانند خوابیدن روی شکم، مالیدن خود روی زمین یا عروسک و سایر اشیا ممکن است در کودک به وجود آید. در دورههای استرس و خستگی این رفتارها ممکن است تشدید شوند. کودکان پیش از سن 12 سال، انگیزه جنسی ندارند و فقط انگیزه لذت بردن دارند. همانگونه که کودک از مکیدن انگشت خود لذت میبرد، با لمس اندام خصوصی خود نیز به لذت میرسد. هرگز در این مورد احساس گناه و تنفر به فرزند خود ندهید. به رفتار کودک خود دقت کنید چون اغلب ممکن است دستورزی اتفاق نیفتد و شما اشتباه کرده باشید[1]. مراجعی داشتم که پسر چهار سالهاش مبتلا به عادت دستورزی بود. پس از بررسی اولیه و شناسایی تنشها در خانواده و آزار کودک توسط برادرش به او پیشنهاد کردم که اولا زمینه استرس و اضطراب کودک را مدیریت کند، سپس بدون دادن حس گناه با او بازی کند . نوازشش کند و اوقات فراغت کودک را پر کند.
عوامل ایجاد دستورزی در کودکان:
علت اول اضطراب: در خانوادههایی که تنش و دعوا وجود دارد، ممکن است کودک برای ایجاد آرامش ناخودآگاه به انجام این کار روی آورد. پس توصیه اول به خانوادهها ایجاد محیطی آرام و به دور از پرخاش است. حل مسائل ارتباطی میان زوجین از اهم مواردی است که والدین باید به آن بپردازند.[2]
علت دوم عفونتهای ادراری و انگلهای رودهای است که باعث خارش در ناحیه تناسلی کودک میشود. با بررسی لباس زیر کودک، وجود یا عدم وجود ترشحات و نیز توجه به بوی عفونت قادر به تشخیص این مطلب خواهید بود.
سومین علت رعایت نکردن بهداشت توسط والدین در شستشو پس از دفع کودک و باقی ماندن ذرات مدفوع و ایجاد سوزش و خارش در ناحیه تناسلی است.
علت بعد شستشوی بیش از حد، تماس و لمس افراطی والدین، قلقلک دادن و نوازش بیش از حد شکم، رانها و اندام تناسلی کودک است که باعث ایجاد لذت در او و تکرار آن توسط کودک خواهد شد.
علت دیگر مواجه شدن کودک با صحنههای جنسی و یا مشاهده عکس و فیلمهای نامناسب که باعث تحریک کودک میشود.
علاوه بر اینها کودکانی که از محبت والدین محرومند یا تنها هستند و همبازی ندارند و در طول روز زمانهای زیادی را بیکار هستند بیش از دیگران در معرض این عادت هستند.
پیشگیری از عادت دستورزی در کودکان:
در درجه اول ایجاد محیطی آرام خانوادگی به دور از تنش و دعوا مهمترین عامل پیشگیری از این عادت است. رعایت بهداشت کودک و پیشگیری از عفونتهای ناحیه تناسلی نیز بسیار مهم است. به کودک خود محبت کافی داشته باشید و اوقات او را با بازی کردن و سرگرمیهای مفید پر کنید. در همه اوقات بر فرزند خود نظارت داشته باشید و تلاش کنید در طول روز انرژیهای خود را تخلیه کند و خسته به رختخواب برود. از پوشاندن لباس زیر بسیار نرم یا بسیار زمخمت به کودک پرهیز کنید زیرا هر دو تحریککننده هستند. بهترین جنس برای لباس زیر استفاده از الیاف پنبه است. الیاف بسیار نرم مثل ابریشم یا زمخت مثل کتان نامناسبند.
واکنش و اقدامات لازم در زمان دستورزی کودک:
قبل از هر چیز ارتباط دوستانهای با کودک خود برقرار کنید. برای تأثیرگزاری بر دیگران نیاز به ایجاد ارتباطی قوی و بر اساس محبت با افراد دارید.[3]مراقب باشید که سر کودک داد نزنید و یا او را نترسانید. ابتدا نفس عمیقی بکشید تا بتوانید آرامش خود را حفظ کنید. به کودک بگویید کاری که انجام میدهد، کار درستی نیست. سپس در جستجوی علت این اتفاق باشید. وجود ترشحات بودار در لباس زیر کودک، استرس و اضطراب، تنهایی، اوقات فراغت زیاد، بیکاری، شستشوی بیش از حد، لمس والدین، تماشای فیلم وصحنههای نامناسب از عللی بود که ذکر شد و نیاز به مدیریت و بررسی دارد. از انجام رفتارهای خشن و نیز تنبیه کودک بپرهیزید زیرا باعث میشود کودک رفتار خود را به صورت پنهانی و دور از چشم شما انجام دهد. اگر کودک دچار استرس و نگرانی است، نگرانیهایش را حل کنید و تا میتوانید به او احساس امنیت و آرامش دهید. برای زمانهای بیکاری کودک برنامهریزی کنید و مشغولیتهای مثبتی مثل ورزش، ساخت کاردستی، درست کردن سالاد یا شیرینی و… فراهم کنید. دستورزی در سنین پس از 12 سال عملی جنسی است که باید ریشهیابی و درمان شود. توهین، تهدید و سرزنش راههای درستی برای درمان این مشکل نیست. اگر نوجوانی بیش از سه بار در هفته به این عمل دست میزند، ضمن مراعات تغذیه و سایر موارد پیشگیرانه با یک متخصص مشورت نمایید.
چند نکته:
بسیار مهم است در فرایند تربیت کودک به او نسبت به اندام جنسیاش حس بد ندهیم و آن را عضوی زشت و پلید نشماریم. ممکن است والدین از روی ناآگاهی چنین حسی به فرزند خود دهند تا او را از آسیبها حفظ کنند، در صورتیکه که ایجاد تنفر و انزجار در کودک نسبت به اندام تناسلیاش در آینده مشکل ساز میشود. علت برخی بیماریها و مشکلات پس از ازدواج ناشی از همین احساس منفی نسبت به این عضو است. این عضو نیز مانند سایر اعضا مثل چشم، دست و… ارزشمند است و کارایی مخصوص به خود را دارد.
نسبت به ظاهر و قیافه کودک بدگویی نکنیم. مبادا کودک را مسخره کنیم زیرا به روح و روان او لطمه زدهایم. کودکی که مورد تمسخر دیگران واقع میشود، اعتماد به نفس بسیار پایینی دارد و نمیتواند در زندگی موفق عمل کند. او همواره از خود ناراضی است و ممکن است این نارضایتی منجر به عمل تغییر جنسیت شود. کودک با خود میپندارد دیگران که مرا قبول ندارند شاید اگر دختر یا پسر نبودم( جنسیتی متفاوت با چیزی که اکنون است) بیشتر پذیرفته میشدم. اگر کودک متفاوت با جنسیت خود عمل کند مثلا پسربچهای که دوست دارد از لوازم آرایشی استفاده کند، اگر گاهی و فقط برای بازی است به او اجازه بدهید اما اگر دائما تمایل به استفاده دارد به او بگویید که “این وسیله برای استفاده از خانمهاست.” اما اگر دختری این تقاضا را دارد میتوانید به او اجازه دهید. البته باید به او زمان و موقعیت داد مثلا بگویید “زمانی که من و شما تنها هستیم، میتوانی استفاده کنی. یا اینکه در حضور پدر میتوانی از لاک استفاده کنی ولی از رژ لب نه.” کلا به بهانههای مختلف زیاد اجازه استفاده از وسایل آرایش را به کودکان ندهید. کودکان باید بدانند که این وسایل برای گروه سنی خاصی استفاده میشوند مثلا دختران در سن ازدواج یا خانمهای متأهل.
در تعریف و تحسین کردن کودک فقط به ظاهر او اکتفا نکنیم. ویژگیهای اخلاقی و شخصیتی که با تلاش فرد ایجاد شدهاند، بیشتر نیاز به دیده شدن، تأیید و تحسین دارند. صفاتی مثل شجاعت، سکوت در هنگام عصبانیت یا ارتباط خوبش را با خواهرش تشویق کنید.
کودک را از هیچچیزی نترسانیم. ترس روحیه جرئتمندی و اعتماد به نفس را از کودک میگیرد. کودکی که از واکنش والدین میترسد، ناچار به دروغگویی رو میآورد. ترساندن رفتار اشتباه را از بین نمیبرد بلکه باعث میشود فرد در پنهانی به کار ناپسند خود ادامه دهد. والدین خشن فرزندان خود را تبدیل به افرادی منافق میکنند که در ظاهر و جلوی دیگران خوب رفتار میکنند اما در تنهایی به ارزشها پایبند نیستند و مسئول تمام این رفتارهای منفی والدینی هستند که با ترس میخواهند رفتار فرزندان را مدیریت کنند. مراجعی داشتم که مادر جهت درمان فوبیا و ترس شدید فرزندش از من کمک میخواست. ترس کودک آنقدر شدید بود که در بعضی ساعات عملکرد طبیعی کودک را مختل میکرد. این کودک حتی به خاطر ترس شدیدش مجبور به مصرف قرصهای آرامبخش شده بود. پس از بررسی کوتاهی دریافتیم مادر برای کنترل رفتار فرزندانش آنها را میترسانده است. لطفا از رفتارهایی جایگزین غیر از ترساندن، برای تغییر رفتار کودک استفاده کنید. به کودک شناخت بدهید. مزایا و معایب رفتارها را بگویید و اجازه دهید خودش بهترین رفتارها را انتخاب کند. کاری که تمام انبیا با انسانها کردند. آنها فقط مسیر را نشان دادند و نظرات خود را تحمیل نکردند. بهترین شیوه تربیت همین است.
| کار و تمرین:
روش شما برای تغییر رفتار فرزندتان چیست؟ آن را یادداشت کنید. در چه زمینههایی کودک خود را تحسین میکنید؟ کدام خصوصیت اخلاقی در فرزندتان هست که با تلاش خودش آن را به دست آورده؟ مثلا کودکی بوده که بسیار عصبانی میشده اما با تمرین یادگرفته کمتر عصبانی شود و بهتر از قبل خشم خود را مدیریت کند. این گونه رفتارهای اکتسابی فرزند خود را تشویق کنید.
|
برشی از کتاب ارزشمند تربیت جنسی کودکان جهت تهیه کتاب مبلغ 168 هزار تومان + 50 هزار تومان هزینه ارسال به شماره کارت 5892101403205343 واریز و پس از ارسال فیش واریزی به شماره 09105623985 کتاب به آدرس شما ارسال خواهد شد.
[1] کتاب تربیت جنسی کودکان از دکتر بانکیپور
[2] درکتاب بانوی خوشبخت راجع به مهارت ارتباط مؤثر بین زوجین و نیز مهارت حلمسئله پرداختهایم. جهت تهیه این کتاب ارزشمند کافیست با شماره 09105623985 در ارتباط باشید.
[3] در کتاب سومم معجزه ارتباط به طور مفصل در این زمینه صحبت کردهایم. جهت تهیه این کتاب ارزشمند با شماره 09105623985 در ارتباط باشید.
