چهار راهکار تقویت خودکنترلی کدامند؟
تو مسیر تابآوری که همون چوب جادویی تو بود، قدم اول خودآگاهی بود و قدم دوم مدیریت رفتار. ببین هرلحظه از زندگیات حداقل با دو تا انتخاب مواجهی: یکی کار راحتتر که لذتش نقده و همین الآن حال شو میبری و دیگری که شاید الآن لذتی ندارِ اما تو رو به هدفت نزدیکتر میکنه. پس مدیریت رفتار یعنی بتونی از لذتهای فوری و زودگذر بگذری و تمرکز کنی روی هدفهای بزرگتر و مهمتر (درواقع مهمترین اولویت زندگی ته) چون میدونی این لذت لحظهای میتونه مانعت بشه از رسیدن به هدفهای بلندمدتت. این همون مدیریت علاقههاست؛ یعنی بین دو تا علاقهات یکی رو که ارزشمندتره رو انتخاب میکنی.
اینکه بخوای برای یه هدف بزرگتر تلاش کنی، نیاز به اراده و خودکنترلی داره. مثلاً فرض کن که میخوای توی کنکور موفق بشی، حالا ممکنه هرروز وسوسه بشی که به جاش یه سری لذتهای لحظهای مثل پر کردن وقتت با گوشی رو داشته باشی، ولی درواقع باید بدونی که این کارها تو رو از هدف اصلی دور میکنه. پس یه نوجوونی که تابآوره اول اولویت زندگی و هدفش رو مشخص میکنه، بعدش هر کاری که میخواد انجام بده از خودش میپرسه: «آیا این کار منو به هدفم نزدیکتر میکنه؟» اگه جوابش بله بود که انجامش میده وگرنه رهاش میکنه.
رها کردن لذتهای زودگذر مثل ترک کردن یک عادت بد یا نرفتن به مهمانی برای درس خوندن، مثل سرمایهگذاری برای آینده ته. ممکنه الآن سخت باشه، ولی وقتی به نتیجه رسیدی میفهمی که ارزشش رو داشته. اینکه بتونی علاقههات رو کنترل کنی و بهجای اونها برای رسیدن به اهدافت تلاش کنی، به تو قدرت میده تا هر هدفی رو که میخوای دنبال کنی.
حتماً! برای مدیریت رفتار، باید اول بفهمی که خیلی وقتها باید برای رسیدن به چیزی بزرگتر و مهمتر، از چیزهایی که در لحظه خوشحالت میکنن بگذری. اینجاست که کنترل رفتار و تصمیمات خیلی مهم میشه. حالا چند تا روش برای مدیریت رفتار هست که میتونه کمک کنه:
- اولویتبندی: همیشه باید بدونی که چه چیزی برات مهمترِ. مثلاً اگر میخوای نمرات خوبی بگیری، باید زمانی رو برای درس خوندن بذاری و از سرگرمیهای بیهدف مثل گشتوگذار توی اینترنت صرفنظر کنی. تصمیم بگیر اولویتهات چی هستن و وقتت رو طوری تنظیم کن که به هدفهات برسی.
- تقویت اراده: اراده یعنی اینکه بتونی از لذتهای آنی بگذری. مثل وقتیکه خیلی عصبانی شدی، بهجای داد زدن، یه مکث میکنی و یه نفس عمیق میکشی و سعی میکنی در آرامش مشکلت رو حل کنی. برای اینکه ارادهات قوی بشه، باید کوچک کوچک این کار رو تمرین کنی و کمکم قویتر بشی. مثلاً میشه به خودت بگی فقط ده دقیقه میخوام شیرینی نخورم و بعد اگه خواستی، این مدت رو میتونی تمدیدش کنی. زمانی که هوسهایی که داری رو به تأخیر بندازی قدرت ارادهات رو حسابی تقویت کردی! یه نکته جالب اینه که رفتارهای دینی باعث تقویت اراده میشن. خیلی عجیبِ ولی کارهایی مثل نمازخواندن، روزه گرفتن، ترک موسیقی حرام و… بهشدت اراده رو در ما تقویت میکنن.
- دانستن اینکه چهکارهایی رو نباید انجام بدی و ترک آن: شاید مهمترین نکته بعد اولویتبندی اینه که هر کاری رو انجام ندی. کارهایی که تو را به خواستهات نمیرسونن رو کنار بذاری. مثلاً اگه دانشآموزی هستی که تو فصل امتحاناتِ باید یاد بگیری زمان تماشای تلویزیون و موبایلت رو به حداقل برسونی.
- قدرت در خودآگاهیه: خیلی مهمِ که بتونی روی رفتارهای خودت دقت کنی. کدومشون به تو دررسیدن به هدفت کمک میکنن و کدومها مانعن. اگه بتونی رفتارهای درست رو تقویت و رفتارهایی که در مسیر هدفت نیستن رو حذف کنی، خیلی به هدفت نزدیکتری. تو فصل زمان دوست وفادار توست، کامل صحبت میکنم که مفهوم مدیریت زمان چیه اما فعلاً همینقدر بدون که قرار نیست همه کارها رو انجام بدیم بلکه فقط قراره مهمترین کارهامون رو انجام بدیم.
یاد بگیر که تصمیماتت رو آگاهانه بگیری و از وسوسهها فاصله بگیری. این یعنی مدیریت رفتار و استفاده از انرژیات برای رسیدن به اهداف بزرگتر. من خیلی مواقع از خودم میپرسم؟ الآن داری چکار میکنی؟ آیا این مهمترین کاریه که الآن باید انجامش بدی؟ این سؤالها کمکم میکنه، کارهای بیاهمیت رو کنار بذارم و برم سراغ انجام وظیفههام.
